Nếu Power Query giúp bạn làm sạch dữ liệu và Data Model giúp bạn xây dựng bộ khung liên kết, thì DAX chính là “bộ não” thực hiện mọi phép tính toán phức tạp trên Power BI.
Vậy DAX là gì? Làm thế nào để tư duy và viết các công thức DAX tối ưu? Hãy cùng MCNA Technology School giải mã ngôn ngữ này qua bài viết dưới đây.
1. DAX Trong Power BI Là Gì?
DAX là viết tắt của Data Analysis Expressions – một tập hợp các hàm, toán tử và hằng số được sử dụng để tạo ra các công thức tính toán và trả về một hoặc nhiều giá trị trong Power BI, Analysis Services và Power Pivot trên Excel.
Doanh Thu YTD = TOTALYTD(SUM(Sales[DoanhThu]), 'Date'[Date])
Mặc dù cú pháp của DAX có nhiều điểm tương đồng với công thức Excel, nhưng bản chất vận hành của DAX dựa trên Data Model (Mô hình dữ liệu) và các khái niệm về Bối cảnh tính toán (Filter Context & Row Context) chứ không dựa trên ô (cell) như Excel.
2. Phân Biệt Calculated Column Và Measure Trong DAX
Khi viết DAX trong Power BI, có 2 đối tượng tính toán chính mà bạn bắt buộc phải phân biệt rõ:
| Tiêu chí | Calculated Column (Cột tính toán) | Measure (Độ đo) |
| Cách hoạt động | Tính toán theo từng dòng (Row Context) và lưu trữ trực tiếp vào bộ nhớ RAM. | Tính toán tức thì khi có tương tác trên báo cáo (Dynamic / Filter Context). |
| Dung lượng file | Làm tăng dung lượng file Power BI và tốn bộ nhớ. | Không làm tăng dung lượng file trữ liệu. |
| Khi nào nên dùng? | Khi cần tạo thuộc tính mới để dùng làm Slicer (Bộ lọc) hoặc Trục biểu đồ. | Khi cần tính toán chỉ số tổng hợp (Tổng, Trọng số, Tỷ lệ %) hiển thị trên thẻ Card hoặc Biểu đồ. |
| Khuyên dùng | Hạn chế dùng nếu dữ liệu lớn. | Khuyên dùng tối đa để tối ưu hiệu năng. |
3. Các Hàm DAX Cốt Lõi Mọi Data Analyst Phải Biết
Trong hệ thống hàng trăm hàm DAX, dưới đây là những nhóm hàm được ứng dụng nhiều nhất trong công việc thực tế:
A. Nhóm hàm Tổng hợp (Aggregation Functions)
-
SUM,AVERAGE,COUNT,DISTINCTCOUNT… -
Dùng để tính toán các con số tổng quan như tổng doanh thu, số lượng khách hàng duy nhất.
B. Hàm “Vua” trong DAX: CALCULATE
-
CALCULATE(Expression, Filter1, Filter2...) -
Là hàm duy nhất có khả năng thay đổi bối cảnh lọc (Filter Context). Nhờ có
CALCULATE, bạn có thể dễ dàng tính toán các chỉ số nâng cao như Doanh thu riêng khu vực Miền Bắc, Doanh số của khách hàng VIP…
C. Nhóm hàm Thời gian (Time Intelligence Functions)
-
TOTALYTD,SAMEPERIODLASTYEAR,DATEADD… -
Giúp nhà quản trị so sánh chỉ số kinh doanh giữa các kỳ: Tăng trưởng so với cùng kỳ năm ngoái (YoY), Tích lũy từ đầu năm đến nay (YTD)…
4. Làm Chủ Ngôn Ngữ DAX Thực Chiến Tại MCNA Technology School
Rất nhiều người học Power BI gặp rào cản lớn với DAX vì cố gắng học thuộc lòng công thức mà thiếu tư duy Bối cảnh (Context).
| Tiêu chí | Khóa học tại MCNA Technology School | Tự học qua tài liệu / Video |
| Phương pháp giảng dạy | Đào tạo sâu bản chất về Filter Context & Row Context | Học thuộc lòng cú pháp hàm, gặp bài toán mới là tắc |
| Tối ưu code DAX | Học cách viết DAX ngắn gọn, tối ưu tốc độ load báo cáo | Viết hàm lồng nhau phức tạp khiến báo cáo chạy chậm |
| Bài toán thực tế | Giải quyết bài toán Cohorts Analysis, RFM Analysis, Inventory Aging… | Bài tập ví dụ SUM, AVERAGE đơn giản |
Học viên MCNA đạt được gì sau khóa học?
-
Nắm vững tư duy Bối cảnh (Filter Context, Row Context, Context Transition) để xử lý mọi bài toán kinh doanh.
-
Viết thành thạo các hàm tính toán thời gian (Time Intelligence) phức tạp.
-
Biết cách tối ưu hóa công thức DAX giúp Dashboard phản hồi nhanh chóng ngay cả với tập dữ liệu hàng chục triệu dòng.
